Η Ελλάδα καινοτομεί, ακόμη και σε περιόδους κρίσεων, όπως αυτή που διανύουμε. Αυτή τη φορά, Έλληνες επιστήμονες ενώνουν τις δυνάμεις με Ευρωπαίους ομολόγους τους, προκειμένου να αντιμετωπίσουν στοχευμένα πλέον τον καρκίνο του πνεύμονα αλλά και τη νόσο Alzheimer, δυο ασθένειες που πλήττουν τις σύγχρονες κοινωνίες! Της προσπάθειας αυτής ηγείται το Εργαστήριο Τεχνολογίας Γνώσεων και Λογισμικού, του Ινστιτούτου Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών του Εθνικού Κέντρου Έρευνας Φυσικών Επιστημόνων (ΕΚΕΦΕ) «Δημόκριτος» στην Ελλάδα.

Ειδικότερα, Έλληνες επιστήμονες συμμετέχουν στο πρωτοποριακό ευρωπαϊκό ερευνητικό πρόγραμμα στον τομέα της ιατρικής με την ελληνική ονομασία «iASiS». Το πρόγραμμα, που αποτελεί τον καρπό της συνεργασίας 10 ερευνητικών οργανισμών σε τέσσερις Ευρωπαϊκές χώρες αλλά και τις ΗΠΑ, ξεκίνησε πρόσφατα με συντονιστή το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος». Η αρχική ιδέα για το έργο προήλθε από ομάδα Ελλήνων ερευνητών και γι’ αυτό άλλωστε επιλέχθηκε και ελληνικό ακρωνύμιο.

Το πρόγραμμα φιλοδοξεί μακροχρόνια να βοηθήσει στην προώθηση της εξατομικευμένης ιατρικής (personalised ή precision medicine), καθώς και στη χάραξη αντίστοιχων πολιτικών δημόσιας υγείας στην Ευρώπη και ευρύτερα. Τελικός στόχος είναι η τεχνολογία του «iASiS» να εφαρμοστεί στο μέλλον και σε άλλες ασθένειες, πέραν του καρκίνου των πνευμόνων και της νόσου Alzheimer.

O Δρ Παλιούρας

Για τον σκοπό του προγράμματος, μίλησε αποκλειστικά στο «Greek Vision» ο Δρ. Γιώργος Παλιούρας, Διευθυντής Ερευνών στο ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» και συντονιστής της κοινοπραξίας.

Ο κ. Παλιούρας – ο οποίος μάλιστα από σήμερα μέχρι και τις 7 Αυγούστου θα βρίσκεται στον Καναδά για συναντήσεις με επιστήμονες αλλά και διαλέξεις για την προώθηση του προγράμματος – εκφράζει την ελπίδα πως το πρόγραμμα θα αλλάξει τα δεδομένα στο χώρο της ιατρικής. Όπως εκτιμά, η γνώση που συγκεντρώνεται στο πλαίσιο του προγράμματος, θα οδηγήσει σε νέα ανεξερεύνητα μονοπάτια όσον αφορά τον σχεδιασμό νέων θεραπειών. «Οι θεραπείες αυτές θα είναι σχεδιασμένες για τις ιδιαίτερες ανάγκες του κάθε ασθενή», τονίζει.

Διαβάστε αναλυτικά την αποκλειστική συνέντευξη που μας παραχώρησε ο κ. Παλιούρας:

– «Greek Vision»: Η Ελλάδα συμμετέχοντας σε αυτό το πρόγραμμα καινοτομεί. Εκτιμάτε ότι το πρόγραμμα θα αλλάξει τα δεδομένα στον τομέα της ιατρικής και της αντιμετώπισης των ασθενών που πάσχουν από καρκίνο του πνεύμονα ή από τη νόσο του Alzheimer;

-Γ. Παλιούρας: Αυτός είναι ο στόχος μας. Θεωρώ ότι τα άλματα που γίνονται στην τεχνολογία της πληροφορικής, μας επιτρέπουν να αναπτύξουμε νέες προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση αυτών των σοβαρών ασθενειών. Συγκεκριμένα, η μεγάλη διαθεσιμότητα δεδομένων για τις ασθένειες από πολλές διαφορετικές πηγές, επιτρέπει και επιτάσσει την ανάπτυξη και χρήση τεχνολογιών αιχμής για την εξόρυξη γνώσης από αυτά τα δεδομένα. Ελπίζουμε ότι αυτή η γνώση, σε συνδυασμό με την άοκνη προσπάθεια των ερευνητών της ιατρικής θα οδηγήσει σε νέα ανεξερεύνητα μονοπάτια όσον αφορά τον σχεδιασμό νέων θεραπειών. Οι θεραπείες αυτές θα είναι σχεδιασμένες για τις ιδιαίτερες ανάγκες του κάθε ασθενή.

– «Greek Vision»: Ταξιδεύετε στον Καναδά. Ποιός είναι ο σκοπός του ταξιδιού σας; Ποιες πόλεις θα επισκεφθείτε;

– Γ. Παλιούρας: Θα είμαι στον Καναδά από σήμερα μέχρι και τις 7 Αυγούστου και θα επισκεφθώ το Winnipeg, το Edmonton και το Vancouver. Στο Winnipeg θα επισκεφθώ το Manitoba Centre for Health Policy (http://events.umanitoba.ca/EventList.aspx? fromdate=8/2/2017&todate=8/2/2017&display=Day&type=public&eventidn=13865&view=EventDetails&information_id=29869) του Πανεπιστημίου της Manitoba, το οποίο συντονίζει ένα έργο αντίστοιχο με το «iASiS». Θα συναντηθώ με τους ερευνητές που ασχολούνται με αυτό το έργο και θα παρουσιάσω σε ανοιχτή διάλεξη το «iASiS». Στο Edmonton θα επισκεφθώ το τμήμα Medical Genetics του Πανεπιστημίου της Alberta (http://www.medgen.ualberta.ca/). Και εκεί θα συναντηθώ με ερευνητές με τους οποίους διατηρώ συνεργασία και παρουσιάσω σε ανοιχτή διάλεξη το «iASiS». Τέλος, στο Vancouver θα δώσω μία προσκεκλημένη ομιλία στην ημερίδα Bio NLP, η οποία γίνεται στα πλαίσια του διεθνούς συνεδρίου υπολογιστικής γλωσσολογίας (ACL 2017). Η ομιλία μου εκεί θα αφορά μία συναφή δραστηριότητά μας, η οποία είναι η διοργάνωση ενός διεθνούς διαγωνισμού (με το όνομα Bio ASQ) για συστήματα πληροφορικής που παράγουν αυτόματα απαντήσεις σε βιοιατρικά ερωτήματα.

Ο Δρ Παλιούρας, Διευθυντής Ερευνών στο ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» και συντονιστής της κοινοπραξίας

– «Greek Vision»: Το πρόγραμμα «iASiS» φέρει ελληνική ονομασία. Με ποιούς φορείς συνεργάζεστε τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη ώστε να συγκεντρώσετε τα στοιχεία που σας χρειάζονται και βάση αυτών στη συνέχεια οι γιατροί να προτείνουν εξατομικευμένες θεραπείες στους ασθενείς;

– Γ. Παλιούρας: Η αρχική ιδέα για το έργο προήλθε από ομάδα Ελλήνων ερευνητών και γι’ αυτό επιλέχθηκε ελληνικό ακρωνύμιο. Όμως το «iASiS» αποτελεί συνεργατική προσπάθεια 10 ερευνητικών οργανισμών σε τέσσερις Ευρωπαϊκές χώρες και τις ΗΠΑ. Ο πλήρης κατάλογος των συνεργατών μας είναι: Εθνικό Κέντρο Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος» (Ελλάδα), Athens Technology Center (Ελλάδα), Πανεπιστήμιο της Βόννης (Γερμανία), Πολυτεχνείο της Μαδρίτης (Ισπανία), Νοσοκομείο Puerta de Hierro, Μαδρίτη (Ισπανία), St George’s Hospital Medical School, Πανεπιστήμιο του Λονδίνου (Μεγάλη Βρετανία), Alzheimer’s Research UK (Μεγάλη Βρετανία), Spanish Lung Cancer Group (Ισπανία), Centre for Genomic Regulation (Ισπανία) και Πανεπιστήμιο του Maryland (ΗΠΑ).

Στιγμιότυπο από την έναρξη του ερευνητικού «iASiS» προγράμματος που έγινε στο ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος

– «Greek Vision»: Μπορείτε να μας περιγράψετε κάποια συγκεκριμένα περιστατικά ασθενών που συμμετείχαν ενεργά στο πρόγραμμα με στόχο να βοηθήσουν στην εξέλιξή του;

– Γ. Παλιούρας: Η πολύτιμη συμβολή των ασθενών στο έργο «iASiS» θα είναι μέσω των δύο νοσοκομείων που συμμετέχουν στο έργο. Για λόγους ιδιωτικότητας, οι ερευνητές του έργου δεν θα γνωρίζουν τους ασθενείς, των οποίων τα δεδομένα θα επεξεργαστούν. Στη διάρκεια του έργου, το οποίο βρίσκεται ακόμη στην αρχή του, θα επεξεργαστούμε ποικίλα περιστατικά των ασθενών με καρκίνο του πνεύμονα και Alzheimer.

Λίγα ακόμη λόγια για το «iASiS»

«Τα Μεγάλα Δεδομένα (Big Data) στην υπηρεσία της εξατομικευμένης ιατρικής για τη νόσο Alzheimer και τον καρκίνο του πνεύμονα». Αυτός είναι ο τίτλος του σχετικού δελτίου Τύπου που εξέδωσε ο «Δημόκριτος» παρουσιάζοντας σήμερα το πρωτοποριακό πρόγραμμα «iASiS».

Στόχος του «iASiS» είναι να συνθέσει και να αναλύσει μεγάλες ποσότητες δεδομένων από διάφορες πηγές (όπως αιματολογικές εξετάσεις, ακτινογραφίες, δείγματα DNA κ.λπ.) ώστε να μπορούν οι γιατροί να προτείνουν εξατομικευμένες θεραπείες συγκεκριμένα για τη νόσο του Alzheimer και τους ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα.

Σύμφωνα με το «Δημόκριτο», η μοναδικότητα του «iASiS» έγκειται στο ότι για πρώτη φορά θα συγκεντρωθεί γνώση για τις υπό μελέτη ασθένειες, σε μια κοινή βάση από πολλές διαφορετικές πηγές.

Όπως εκτιμούν οι επιστήμονες, η συγκέντρωση αυτής της γνώσης θα επιτρέψει την ανάπτυξη εργαλείων για τον σχεδιασμό εξατομικευμένων προσεγγίσεων θεραπείας για κάθε ασθενή, σύμφωνα με τις ιδιαίτερες ανάγκες του. Τέτοια εργαλεία θα είναι πολύτιμα για τους ερευνητές, τους γιατρούς και τους υπεύθυνους για τη χάραξη πολιτικών υγείας.